Co robi Unia Europejska?

W ciągu najbliższych kilkunastu lat najsilniejszy wpływ na systemy zaopatrzenia w energię będzie miała realizacja polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej. 10 stycznia 2007 r. Komisja Europejska przedstawiła tzw. pakiet klimatyczno-energetyczny. Dla realizacji pakietu Komisja Europejska zaproponowała:

• nowelizację Dyrektywy o europejskim systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS),
• niezależne uzgodnienia co do celów redukcji emisji gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych europejskim systemem handlu uprawnieniami do emisji, takich jak: transport, budynki, usługi, małe i średnie przedsiębiorstwa, rolnictwo, odpady, oparte na równym podziale wysiłków krajów UE,
• Dyrektywę dla promocji odnawialnych źródeł energii.

Pakiet klimatyczno-energetyczny.

Pakiet klimatyczno-energetyczny, nazywany skrótowo pakietem „3 x 20%”, został przyjęty przez Parlament Europejski i przywódców krajów członkowskich UE w marcu 2007 r. Pakiet ten wzbudził wiele dyskusji i zastrzeżeń, przede wszystkim wśród tych krajów UE w których:

• produkcja energii elektrycznej i ciepła oparta jest w dominującym udziale na węglu kamiennym i brunatnym (Polska – ponad 90% energii elektrycznej wytwarzana jest z węgla kamiennego i brunatnego),
• stopień zamożności, mierzony Produktem Krajowym Brutto (PKB) na mieszkańca jest niski (głównie nowe kraje EU-12) i dalszy rozwój gospodarczy niesie ze sobą wzrost zapotrzebowania na energię,
• istnieje niebezpieczeństwo braku konkurencyjności i w konsekwencji przesunięcia produkcji energochłonnych produktów przemysłowych niestrategicznych, cementu, ciężkiej chemii itp. do krajów nieobjętych umownymi celami redukcji gazów cieplarnianych.

Kompromis w sprawie pakietu.

Po długich i napiętych negocjacjach, 11 grudnia 2008 r. na szczycie przywódców krajów członkowskich w Brukseli wypracowano kompromis w sprawie pakietu klimatyczno-energetycznego. Generalnie kompromis podtrzymuje następujące cele dla całej Unii:

• redukcji emisji gazów cieplarnianych o 20% w 2020 r. w stosunku do emisji z roku 1990, a także 30% w przypadku zawarcia porozumienia międzynarodowego (w Kopenhadze, w grudniu 2009 r.),
• zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych do 20% w 2020 r. w bilansie energetycznym UE. Odpowiednia Dyrektywa obejmie swym zakresem trzy sektory gospodarki – produkcję energii elektrycznej, ciepłownictwo oraz transport. Sugeruje się, aby państwa członkowskie zapewniły 10% udział energii odnawialnej (biopaliwa) w sektorze transportu,
• podniesienie o 20% efektywności energetycznej do 2020 r.,
• ograniczenie emisji o 21% w systemie EU ETS do 2020 roku w porównaniu do poziomu emisji z 2005 r.

Kierunki polityki energetycznej Polski.

Adaptując cele i instrumenty polityki energetycznej Unii Polska opracowuje nową politykę energetyczną. Nowa polityka energetyczna Polski do 2030 r. (projekt z dnia 04.09.2008) stawia na uczestnictwo w tworzeniu wspólnotowej polityki energetycznej i wdrożenia jej głównych celów. Podstawowe kierunki tej polityki korespondują tematycznie z głównymi celami unijnej polityki energetycznej i są to:

• poprawa efektywności energetycznej poprzez dążenie do osiągnięcia zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego, tj. rozwoju gospodarki następującego bez wzrostu zapotrzebowania na energię pierwotną oraz obniżenie do 2030 r. energochłonności gospodarki w Polsce do poziomu UE-15 z 2005 r.
• wzrost bezpieczeństwa energetycznego,
• rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, co obejmuje wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii w bilansie energii finalnej do 15% w 2020 r. i 20% w 2030 r.; osiągnięcie w 2020 r. 10% udziału biopaliw w rynku paliw transportowych oraz utrzymanie tego poziomu w latach następnych; ochronę lasów przed nadmiernym eksploatowaniem w celu pozyskiwania biomasy oraz zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na cele OZE, w tym biopaliw, tak by nie doprowadzić do konkurencji pomiędzy energetyką odnawialną i rolnictwem.
• rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii,
• ograniczenie oddziaływania na środowisko. Ten kierunek zawiera w sobie cele i działania dla ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

Źródło: Wizja i strategia rozwoju systemów energetycznych miasta Katowice. Sławomir Pasierb, 2009, FEWE